Deventer vanuit Feng Shui oogpunt bekeken

Historie

Feng Shui betekent letterlijk ‘Wind en Water’, twee natuurkrachten die de mens altijd angst hebben ingeboezemd en die symbool staan voor het ongrijpbare waarmee we in harmonie willen komen. De oorsprong van Feng Shui (uitgesproken als Fung Schwee) ligt in Azië waarbij China als het land van oorsprong wordt beschouwd. De eerste aantekeningen en verwijzingen naar dit begrip zijn enkele duizenden jaren oud; de vroegste vermelding van ‘Wind en Water’ voert zo’n 4.500 jaar terug. Het toepassen van Feng Shui behoorde toen als vanzelfsprekend tot de dagelijkse praktijk. De heersers van opeenvolgende dynastieën lieten zelfs uitgebreide begraafplaatsen aanleggen volgens de leer van de Feng Shui, om het lot van hun keizerlijke nakomelingen positief te beïnvloeden. Alle grote bouwwerken van China zoals de Verboden Stad in Peking en de Chinese Muur, werden volgens exact vastgestelde Feng Shui criteria opgetrokken. Zelfs de locatie werd volgens de Feng Shui bepaald. 

In de loop van duizenden jaren is zo een onschatbare bron van kennis en ervaring ontstaan die leert wat de invloed is van omgeving, vormgeving en inrichting op het welzijn en geluk van de mens. Feng Shui geeft inzicht in de relatie tussen de mens en zijn leef- en werkomgeving en is gericht op harmonie tussen natuurlijke en gecreëerde vormen. Yin en Yang. De praktische wijsheid van Feng Shui is gebaseerd op kennis van de wisselwerking tussen de complementaire krachten Yin en Yang en het bereiken van harmonie en evenwicht tussen die twee. Yin is het vrouwelijke principe, Yang het mannelijke. Feng Shui is een instrument om deze twee principes toe te passen op de ruimtelijke omgeving. Het principe van Yin en Yang is terug te vinden in het gebruik van de vijf elementen water, hout, vuur, aarde en metaal. Deze vijf elementen kennen negen verschillende verschijningsvormen die corresponderen met de volgende negen levensaspecten: kennis, familie, weelde, roem, relatie, kinderen, behulpzame vrienden, carrière en als laatste de universele Ch’i in het centrum. Binnen de Feng Shui bestaan er verschillende stromingen die het mogelijk maken om naar plekken, huizen of -zo je wilt- steden te kijken.

De stroming die ik hanteer is die van de Black Hat Sect Tantric Buddhist school, ook wel de Intuïtieve school genoemd. Deze stroming gebruikt de Ba Gua als uitgangspunt. De Ba Gua is een vierkant of rechthoek die opgedeeld is in negen gelijke delen waardoor een soort boter, kaas en eieren raster ontstaat. Elk deel draagt zijn eigen specifieke kenmerk van een van de vijf elementen en correspondeert weer met een van de bovengenoemde levensaspecten. Dit raster of Ba Gua wordt georiënteerd naar de hoofdingang van een gebouw of stad. En dan val ik meteen met de deur in huis, want waar in Deventer bevindt zich de -oorspronkelijke- hoofdingang? Deventer. Tijdens een wandeling door Deventer heb ik aangegeven dat met name de lokatie van de Bergkerk, oorspronkelijk gebouwd als Romaanse kruisbasiliek in de jaren 1198 - 1209, voor Deventer erg belangrijk is geweest en dat daar voor mijn gevoel de oorspronkelijke hoofdingang van Deventer zich moet hebben bevonden. Er bevindt zich op die plek een krachtige leylijn die uit zuidelijke richting komt. In de Bergkerk zelf, op de lokatie van het voormalige hoofdaltaar, is een leycentrum te vinden. (Zie ‘Leylijnen in de lage landen’ van Wigholt Vleer.) Omdat de lokatie van de hoofdingang van groot belang is, was het noodzaak dit historisch te onderzoeken. In eerste instantie bleek, met name vanaf de zeventiende eeuw, de schipbrug van groot belang te zijn geweest voor de ontsluiting van Deventer. Deze schipbrug bevond zich lange tijd op de plek van het huidige voetveer. (Zie ‘De Stedenatlas’ waarin een plattegrond van Deventer aan de hand van Joan Blaeu uit 1649.)

Nog verder terug in de tijd, ten tijde van het beleg van Rennenberg in 1569 en nog voor de bouw van de verstevigde stadsmuur, is de toegang van Deventer duidelijk gesitueerd aan de kant van de Bergkerk, op de plek waar nu het Kerkplein aansluit op de daar tegenover gelegen Kazernestraat. Deze duiding van de hoofdtoegang van Deventer maakt het mogelijk om vervolgens de Ba Gua over het oude stadscentrum te leggen. De positie waarin deze hoofdtoegang zich bevindt is ‘behulpzame vrienden’ waarover het element metaal heerst. Metaal correspondeert met zaken als religie en spiritualiteit. ‘Behulpzame vrienden’ wordt door de aanwezigheid van de hoofdtoegang in die positie, extra gestimuleerd. Het is aardig in dit verband te vermelden dat Lebuïnus, de bekende Angelsaksische missionaris, de eerste kerk in Deventer stichtte -nog voor 774 toen hij overleed- en er ook lange tijd woonde. En ook dat de bisschop van Utrecht lange tijd een tweede huis in Deventer had. Wat verder opvalt als je de Ba Gua bekijkt, is de ligging van Deventer ten opzichte van de IJssel. Het is duidelijk dat de locatie van Deventer bewust gekozen is zodat gebruik gemaakt kon worden van zowel de voedende -kosmische- energie van het leycentrum, als de levenbrengende en stimulerende energie van het element water. De stroomrichting van de IJssel gaat in de richting van de positie ‘weelde’ waardoor deze positie extra gestimuleerd wordt. Bovendien heerst in ‘weelde’ het element hout dat in dit geval letterlijk gevoed wordt door het element water. Interessant is daarbij op te merken dat onder de noemer ‘weelde’ ook zaken als ‘woorden en expressie’ en ‘handel’ vallen.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat al in 1475 in Deventer boeken werden gedrukt. De aanwezigheid van belangrijke werkmaatschappijen van het uitgeversconcern Wolters Kluwer en tal van andere uitgeverijen en grote drukkerijen, laat zich hierdoor eveneens verklaren. In de positie ‘carrière’ bevindt zich De Waag op de Brink, gebouwd in 1528. Dit gebouw heeft een grote rol gespeeld in het handelsleven, de carrière, van de stad. Denk aan bedrijven als Stegeman Vleeswaren en Auping bedden, die juist in Deventer hun oorsprong hadden, hun carrière begonnen zijn. Maar ook het Deventer Koekhuisje en het Speelgoed en Blik museum bevinden zich in deze positie. Over de compleetheid van de Ba Gua kan ik nog opmerken dat kleine stukjes van de posities ‘relatie’ en ‘kennis’ missen. Is Deventer misschien moeilijk in de omgang (geweest)? Het missende stukje ‘kennis’ is later voldoende gecompenseerd door de IJsselbrug die als een enorme stimulans voor die positie kan worden gezien. Water.

Al met al kan gezegd worden dat met name de elementen ‘hout’ en ‘water’ overheersen in de energie van de stad Deventer. Deze elementen hebben hun duidelijke stempel gedrukt op Deventer als handelsstad en de faam gevestigd waarmee het naar buiten is getreden. De elementen vuur en aarde blijven in het geheel een beetje ondergeschikt. Het element water heeft altijd letterlijk de oude stadskern van Deventer omsloten. Het afsluiten, ter hoogte van het station, van de singel die rond deze kern loopt kan dan ook als een zeer ernstige aantasting van de energetische status quo worden beschouwd. Het levert stagnerende energie op die tot uitdrukking kan komen door het ontstaan van financiële problemen voor de stad, maar ook door het ontstaan van ernstige problemen in het management -de organisatie- van de stad. Het element water op zich vertegenwoordigt eveneens het transport door middel van bijvoorbeeld de trein en scheepvaart. In het verleden is dit aspect van het element water in vele vormen tot uitdrukking gekomen o.a. door de handel over zee met het Noorse Bergen. De toekomst  ziet er minder gunstig uit. Door de ligging van de blokkade in de singel tegenover het station en grenzend aan het element metaal (de positie van ‘kinderen’) kan dit het ontstaan van een groot trein of transport probleem veroorzaken. Al met al geen slimme aktie dus om de singel af te sluiten. De stad Deventer zou er verstandig aan doen de doorstroom van het water ter herstellen en misschien zelfs wel te versterken, zodat de glorie van Deventer in oude luister hersteld kan worden.

Nina Elshof Feng Shui